Nieuws & inzichten

Grensoverschrijdende overeenkomsten met consumenten. Verkopen aan buitenlandse consumenten: kansen en juridische aandachtspunten

18 sep 2026

Grensoverschrijdend zakendoen biedt Belgische ondernemingen belangrijke groeikansen. Via een webshop bereikt u zonder veel moeite consumenten in andere Europese landen. Maar wat als een buitenlandse consument een factuur niet betaalt? Kunt u hem dan in België dagvaarden? En volstaat een bepaling in uw algemene voorwaarden die Belgisch recht en de Belgische rechtbanken aanwijst? Vaak niet. Het Europese recht beschermt de consument als economisch zwakkere en juridisch minder ervaren partij. Daardoor geniet de consument doorgaans de bescherming van het recht en de rechtbanken van het land waar hij woont. Voor Belgische ondernemingen kan dat aanzienlijke praktische en financiële gevolgen hebben.

Welk recht is van toepassing?

Partijen mogen in beginsel zelf bepalen welk recht hun overeenkomst beheerst. Een Belgische onderneming kan in haar algemene voorwaarden dus voor Belgisch recht kiezen.

Bij consumentenovereenkomsten geldt die keuze echter niet onbeperkt.

Wanneer een onderneming haar commerciële activiteiten richt op het land waar de consument gewoonlijk verblijft, mag de rechtskeuze de consument niet beroven van de dwingende bescherming die het recht van dat land hem biedt.

Een Belgische onderneming die haar producten actief in Frankrijk verkoopt, kan bijvoorbeeld Belgisch recht kiezen. De Franse consument behoudt evenwel de dwingende bescherming die het Franse consumentenrecht hem toekent, voor zover die bescherming ruimer is.

Zonder rechtskeuze wordt de overeenkomst in beginsel beheerst door het recht van het land waar de consument gewoonlijk verblijft. Dat volgt uit artikel 6 van de Rome I-verordening.

Welke rechter is bevoegd?

De artikelen 17 tot en met 19 van de Brussel Ibis-verordening bepalen bij welke rechtbank een grensoverschrijdend consumentengeschil aanhangig mag worden gemaakt.

De regeling is gunstig voor de consument:

• De consument mag de onderneming dagvaarden voor de rechtbanken van de lidstaat waar de onderneming gevestigd is, of voor de rechtbank van zijn eigen woonplaats.
• De onderneming mag de consument in beginsel alleen dagvaarden voor de rechtbanken van de lidstaat waar de consument woont.

Een Belgische onderneming die betaling vordert van een consument die in Frankrijk woont, zal die consument dus meestal in Frankrijk moeten dagvaarden.

Wanneer “richt” een onderneming haar activiteiten op een ander land?

De bijzondere beschermingsregels gelden onder meer wanneer de onderneming haar commerciële activiteiten richt op het land waar de consument woont en de overeenkomst binnen die activiteiten valt.

Het volstaat niet dat een website ook vanuit het buitenland toegankelijk is. Er moet meer zijn. Onder meer de volgende elementen kunnen een rol spelen:

• de onderneming adverteert uitdrukkelijk in het land van de consument;
• de website vermeldt buitenlandse klanten of leveringen naar dat land;
• de onderneming gebruikt een landspecifieke domeinnaam;
• de website biedt aangepaste talen, prijzen, leveringsmogelijkheden of contactgegevens aan;
• de onderneming voert gerichte onlinecampagnes in dat land;
• de onderneming vermeldt internationale telefoonnummers of routes vanuit andere landen.

Geen enkel element is op zichzelf altijd doorslaggevend. De rechter beoordeelt alle omstandigheden samen.

Ook wanneer een consument zelf contact opneemt met een Belgische onderneming, is nader onderzoek nodig. Het beslissende punt is niet wie het eerste contact legde, maar of de onderneming vóór het sluiten van de overeenkomst haar activiteiten op het land van die consument richtte.

Kunt u in de algemene voorwaarden voor een Belgische rechter kiezen?

Een vooraf opgenomen beding dat uitsluitend de Belgische rechtbanken bevoegd verklaart, biedt tegenover een buitenlandse consument meestal geen oplossing.

Overeenkomstig artikel 19 van de Brussel Ibis-verordening mag slechts in een beperkt aantal gevallen van de beschermende bevoegdheidsregels worden afgeweken:

• de partijen maken de afspraak nadat het geschil is ontstaan;
• de afspraak geeft de consument meer mogelijkheden om een rechtbank te kiezen;
• de onderneming en de consument woonden bij het sluiten van de overeenkomst in dezelfde lidstaat en wijzen de rechtbanken van die lidstaat aan, voor zover het recht van die lidstaat dit toestaat.

Een voorafgaand beding dat de buitenlandse consument verplicht om uitsluitend in België te procederen, kan de consument dus in beginsel niet worden tegengeworpen.

Daarnaast verbiedt artikel VI.83, 23° van het Wetboek van Economisch Recht, binnen zijn toepassingsgebied, bedingen die een consument wegleiden van de rechtbanken die de wet aanwijst. Een verboden onrechtmatig beding is nietig. Bij een grensoverschrijdend geschil moet deze Belgische regeling wel samen met de Europese bevoegdheidsregels worden beoordeeld.

Wat betekent dit voor uw onderneming?

Een standaardbeding over Belgisch recht en Belgische rechtbanken sluit het internationale risico niet uit.

Als een buitenlandse consument niet betaalt, moet u mogelijk procederen in zijn woonland. Dat kan bijkomende kosten meebrengen voor onder meer:

• een buitenlandse advocaat;
• vertalingen;
• betekening en andere procedurehandelingen;
• de opvolging en uitvoering van de beslissing.

Voor onbetwiste vorderingen of vorderingen tot en met 5.000 euro bestaan binnen de Europese Unie vereenvoudigde procedures, zoals het Europees betalingsbevel en de Europese procedure voor geringe vorderingen. Die procedures kunnen de invordering eenvoudiger maken, maar nemen niet elk kosten- of uitvoeringsrisico weg.

Beperk het risico vóór u levert

De meest doeltreffende bescherming ligt vaak niet in de algemene voorwaarden, maar in de betalingsstructuur.

Volledige betaling vooraf

Laat buitenlandse consumenten betalen bij het plaatsen van de bestelling of vóór de levering. Dit past vooral bij standaardproducten en onlineverkoop.

Een voldoende hoog voorschot

Vraag vóór de uitvoering een voorschot dat minstens uw eerste kosten en prestaties dekt. Leg duidelijk vast wanneer het saldo verschuldigd wordt.

Betaling in fasen

Koppel iedere betalingsschijf aan een duidelijk omschreven fase. Start pas met de volgende fase nadat de vorige factuur betaald is. Deze aanpak past vooral bij diensten, maatwerk en langdurige opdrachten.

Een kredietlimiet

Beperk het bedrag dat op een bepaald moment onbetaald mag blijven. Zo voorkomt u dat één wanbetaling uitgroeit tot een aanzienlijke vordering.

Deze maatregelen veranderen niet welke rechter bevoegd is of welk recht de consument beschermt. Ze beperken wel het bedrag dat uw onderneming bij wanbetaling moet invorderen.

Invordering over de grens

Blijft een buitenlandse consument in gebreke? Dan onderzoekt FAIRWAY eerst:

• welke rechter internationaal bevoegd is;
• welk recht de overeenkomst beheerst;
• of de consument de factuur betwist;
• welke vereenvoudigde Europese procedure beschikbaar is;
• welke kosten de invordering meebrengt;
• of een procedure economisch zinvol is;
• hoe een verkregen beslissing kan worden uitgevoerd.

FAIRWAY begeleidt ondernemingen bij betwiste facturen en grensoverschrijdende invorderingen. Waar nodig werken wij samen met gespecialiseerde advocatenkantoren in het land van de consument.

Zo kiest u niet automatisch voor een dure buitenlandse procedure, maar voor de aanpak die juridisch haalbaar en economisch verantwoord is.

Contact

Verkoopt uw onderneming producten of diensten aan consumenten in andere Europese landen, of wordt u geconfronteerd met een onbetaalde buitenlandse factuur? FAIRWAY onderzoekt welke rechter bevoegd is, welk recht van toepassing is en welke invorderingsstrategie juridisch haalbaar en economisch verantwoord is. Contacteer FAIRWAY voor meer informatie.